Zonnepanelen aansluiten op je groepenkast: hoe zit dat?

Zonnepanelen leveren gelijkstroom: een constante stroom in één richting, net als een batterij. Je stopcontacten en apparaten werken op wisselstroom van 230 volt, en ook het openbare net draait op wisselstroom. Tussen het dak en je installatie zit daarom een omvormer, die de gelijkstroom van de panelen omzet naar bruikbare wisselstroom. Zonder die omzetting kun je de opgewekte stroom niet gebruiken.

De omvormer doet meer dan alleen omzetten. Hij houdt de spanning en frequentie in de gaten en zorgt dat wat hij aflevert netjes gelijkloopt met het net. Valt het net weg of klopt er iets niet, dan schakelt de omvormer zichzelf uit. Dat is een veiligheid: zo kan er geen spanning het net op gaan terwijl daar bijvoorbeeld aan gewerkt wordt. De omvormer is daarmee het hart van de installatie, en de plek waar de meeste storingen ontstaan.

Vanaf de omvormer loopt de wisselstroom naar je groepenkast. Bij voorkeur gebeurt dat via een eigen groep, met een eigen aardlekautomaat die alleen de panelen beveiligt. Dat heeft twee voordelen. Ten eerste is het overzichtelijk: je kunt de panelen apart uitschakelen zonder de rest van je huis, bijvoorbeeld bij onderhoud aan de omvormer. Ten tweede is het veiliger, omdat een storing in de zonne-installatie niet meteen andere groepen meesleept.

Een aardlekautomaat combineert twee beveiligingen in één: hij schakelt uit bij een aardlek (om schokgevaar te voorkomen) en bij overbelasting of kortsluiting. Voor een installatie die dagelijks vermogen levert, is dat de nette manier van aansluiten. In oudere kasten met alleen stoppen of zonder aardlekschakelaar past dat niet zomaar; dan is een aanpassing of vervanging van de groepenkast nodig voordat de panelen erbij kunnen.

Of er ruimte is voor een extra groep, hangt af van je kast. Zit die al vol, dan moet er een module bij of moet de kast worden vervangen. Een erkende installateur beoordeelt dat vooraf, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Voor een gemiddelde set panelen op een enkelfase-aansluiting van 1 fase is meestal geen zware ingreep nodig, mits je groepenkast op orde is. Toch loop je in de praktijk tegen grenzen aan. Een omvormer die veel vermogen op één fase zet, kan de spanning op die fase te ver laten oplopen, waardoor de omvormer afschakelt en je opbrengst verliest. Bij grotere systemen wordt de installatie daarom soms over meer fasen verdeeld, of wordt overgestapt op een 3 fase-aansluiting.

Ook als je tegelijk verzwaart voor een laadpaal, een warmtepomp of een thuisbatterij, is het slim om alles in samenhang te bekijken. Een zwaardere aansluiting aanvragen doe je via de netbeheerder, en dat kost tijd. Door de zonne-installatie, de kast en een eventuele verzwaring in één keer door te denken, voorkom je dat je kort na elkaar twee keer werk laat doen. Wij kijken standaard vooruit naar wat er nog aan zit te komen.

Zodra je panelen meer opwekken dan je op dat moment verbruikt, stroomt het overschot je meterkast in en het net op. Een slimme meter registreert dat in twee richtingen: hij telt de stroom die je afneemt en de stroom die je teruglevert apart. In je meterstanden zie je daarom aparte telwerken voor afname en voor teruglevering. Dat is de basis waarop je energieleverancier je afrekening maakt.

Een oude, draaiende Ferrarismeter kon bij teruglevering achteruit lopen, maar die verdwijnt en is voor moderne teruglevering niet geschikt. Heb je nog een oude meter, dan vervangt de netbeheerder die door een slimme meter. De aansluiting van de panelen zelf verandert daar niet door: die loopt gewoon via je groepenkast. De meter bepaalt alleen hoe je opwek en verbruik worden geteld, en dat is precies wat je nodig hebt om te weten wat je terugkrijgt.

De panelen op het dak en de bekabeling naar de omvormer worden vaak door de zonnepanelenleverancier geleverd en geplaatst. Het stuk daarna, van de omvormer tot in je groepenkast, is echt elektrotechnisch werk aan je vaste installatie. Dat hoort volgens NEN 1010 door een erkende installateur te gebeuren: de juiste groep, een goede aardlekautomaat, kabels die bij de belasting passen en een deugdelijke aarding.

Dat is niet alleen een kwestie van veiligheid, al is dat de belangrijkste reden. Het speelt ook mee bij je garantie en je verzekering. Fabrikanten van omvormers stellen soms eisen aan een correcte installatie, en bij schade kijkt je verzekeraar of het werk aantoonbaar volgens de norm is aangelegd. Een aansluiting die je van buiten niet kunt controleren, wil je op orde hebben. Wij sluiten je panelen erkend aan, meten de installatie door en leveren netjes op, zodat het klopt en aantoonbaar veilig is.