NEN 1010-keuring uitgelegd

NEN 1010 is de Nederlandse norm voor het veilig aanleggen van elektrische installaties op laagspanning. Dat klinkt technisch, maar het komt neer op de elektra die in vrijwel elk huis zit: de meterkast, de groepen, de bedrading in de muren, de stopcontacten, de aarding en de aardlekschakelaars. De norm beschrijft hoe je dat allemaal zo aanlegt dat het veilig blijft, ook als er iets misgaat.

De kern van NEN 1010 is bescherming. Een goede aarding en een aardlekschakelaar van 30 milliampere zorgen dat de stroom zichzelf afschakelt voordat een mens een gevaarlijke schok krijgt. De juiste zekering per groep voorkomt dat een overbelaste of kortgesloten leiding oververhit raakt. En bedrading die past bij de belasting zorgt dat er niets smelt of gaat smeulen achter je wandcontactdoos. Alles bij elkaar maakt dat het verschil tussen een installatie die je vertrouwt en eentje die een risico wordt.

De norm wordt periodiek herzien, dus een installatie die vandaag wordt opgeleverd, voldoet aan een nieuwere versie dan een installatie uit de jaren zeventig. Dat betekent niet dat oudere elektra meteen onveilig is, maar wel dat er in de loop der jaren steeds meer aandacht kwam voor bijvoorbeeld aardlekbeveiliging. Bij een keuring wordt gekeken of je installatie veilig is naar de eisen die er nu redelijkerwijs aan gesteld mogen worden.

NEN 1010 en NEN 3140 worden vaak door elkaar gehaald, maar ze doen iets anders. NEN 1010 gaat over het aanleggen: hoe je een installatie zo bouwt dat hij veilig is. Het is de norm waaraan nieuwe elektra en verbouwingen moeten voldoen. Werk aan je groepenkast, nieuwe groepen of extra bedrading hoort volgens deze norm bij een erkend vakman.

NEN 3140 gaat over het gebruik en beheer van een bestaande installatie: de periodieke inspectie om te controleren of alles nog veilig werkt. Deze norm zie je vooral in de zakelijke wereld, waar een werkgever vanuit de Arbowet verplicht is om elektrische installaties en arbeidsmiddelen veilig te houden. Denk aan een bedrijfspand, een werkplaats of gehuurde bedrijfsruimte, waar met vaste tussenpozen een NEN 3140-inspectie plaatsvindt.

Voor een gewone woning gaat het meestal om NEN 1010: is de installatie goed aangelegd en nog veilig? Voor bedrijven en verhuurders komt NEN 3140 in beeld als terugkerende controle. In de praktijk vullen de twee elkaar aan: NEN 1010 zorgt dat het goed begint, NEN 3140 dat het goed blijft. Wij vertellen je eerlijk welke van de twee bij jouw situatie past, zodat je niet betaalt voor een inspectie die je niet nodig hebt.

Een keuring is niet in elke situatie wettelijk verplicht, maar er zijn momenten waarop hij verstandig of zelfs noodzakelijk is. Bij oplevering van nieuwbouw hoort de installatie aantoonbaar volgens NEN 1010 te zijn aangelegd en doorgemeten. Na een verbouwing waarbij groepen, bedrading of een nieuwe meterkast zijn bijgekomen, laat een keuring zien dat het toegevoegde werk klopt en veilig samenwerkt met de rest.

Bij aankoop van een woning, zeker een oudere, is een keuring een nuchtere investering. Je weet dan wat je koopt: een installatie die nog jaren mee kan, of eentje die op korte termijn een groepenkast of nieuwe bedrading vraagt. Datzelfde geldt bij een installatie die simpelweg oud is, met nog een stoppenkast, zonder aardlekschakelaar of met verkleurde stopcontacten. Dan is een inspectie het startpunt voor de vraag wat er nog veilig is en wat vernieuwing verdient.

Voor verhuur ligt er een extra verantwoordelijkheid: als verhuurder wil je aantoonbaar een veilige installatie leveren, en een inspectierapport helpt daarbij. Tot slot vragen verzekeraars er soms om, bijvoorbeeld na een schade of bij een specifiek risico. Gaat er iets mis met elektra die niet volgens de norm is aangelegd, dan kan een verzekeraar de dekking ter discussie stellen. Een keuring en een rapport nemen dat onzekere gevoel weg.

Bij een NEN 1010-keuring kijkt en meet de elektricien de hele installatie door. De aarding wordt gecontroleerd: is die aanwezig, goed aangesloten en laag genoeg in weerstand om veilig te zijn? De aardlekschakelaars worden getest op hun schakeltijd en gevoeligheid, zodat ze bij een fout echt op tijd afschakelen. Per groep wordt gekeken of de zekering past bij de bedrading en de belasting, en of er niet te veel op één groep hangt.

Verder gaat het om de bedrading en de verbindingen: zitten de aansluitingen vast, is er geen beschadiging, verkleuring of oververhitting, en klopt de doorsnede van de draad? De meterkast zelf krijgt aandacht, want daar komt alles samen: de hoofdaansluiting, de verdeling over de groepen en de beveiliging. Waar nodig worden stopcontacten en schakelaars steekproefsgewijs bekeken. Het is een combinatie van visueel inspecteren en daadwerkelijk doormeten met meetapparatuur.

Een inspectie kost, afhankelijk van de grootte van de woning en de installatie, doorgaans een dagdeel. Je hoeft er zelf weinig voor te doen: zorgen dat de meterkast bereikbaar is, is meestal genoeg. Na afloop krijg je een inspectierapport met de bevindingen: wat is goed, wat is een aandachtspunt en wat is een gebrek dat aandacht vraagt. Bij eventuele gebreken leggen we in gewone taal uit wat het betekent en wat er nodig is om het weer veilig te maken. Wat een keuring precies kost, hangt af van je situatie; vraag gerust een offerte, dan weet je vooraf waar je aan toe bent.