Laadpaal en je groepenkast: wat moet er gebeuren?

Een gewoon apparaat trekt kort stroom: de waterkoker staat een paar minuten aan, de wasmachine draait met pieken. Een laadpaal is anders. Die trekt urenlang een constante, hoge stroom, vaak een hele avond of nacht door. Een laadpaal van 3,7 kW trekt op 1 fase al zo'n 16A, en een snellere paal van 11 kW vraagt op 3 fase 3x16A. Dat is een fors deel van wat je aansluiting aankan, en het komt bovenop alles wat er al draait.

Het knelpunt zit op twee plekken. Ten eerste je aansluiting: dat is de hoofdzekering in je meterkast, de grens van wat je in totaal tegelijk mag afnemen. Een oudere woning heeft vaak 1x35A of 1x40A op 1 fase. Laadt je auto terwijl de oven, de vaatwasser en de föhn aanstaan, dan tik je die grens zo aan en vliegt de hoofdzekering eruit. Ten tweede je groepenkast: de laadpaal hoort op een eigen groep, want je mag hem niet zomaar bij de stopcontacten in de woonkamer prikken.

Daarom is een laadpaal nooit een kwestie van een stekker in het stopcontact. Het is werk aan de vaste installatie, en het hoort bij een erkende elektricien die eerst kijkt of je kast en aansluiting de extra last aankunnen. Doet je installatie dat niet, dan is er iets nodig: een aparte groep, soms een zwaardere aansluiting, of een slimme oplossing die de last regelt.

De meeste woningen hebben een 1-fase aansluiting. Daarop kun je prima een laadpaal hangen die langzaam laadt, tot ongeveer 3,7 kW. Voor de meeste mensen is dat genoeg: je auto staat toch de hele nacht aan de laadkabel, en dan is een volle accu 's ochtends geen probleem. Snelheid is bij thuisladen zelden het knelpunt, tijd heb je genoeg.

Het wordt anders als je vaker en sneller wilt laden, of als je al veel andere zware verbruikers hebt. Een warmtepomp, inductie koken en een laadpaal die alle drie tegelijk kunnen draaien: dan is 1 fase te krap. Ook wie een grotere accu snel wil bijladen, bijvoorbeeld tussen twee ritten door, loopt tegen de grens van 1 fase aan. In die gevallen is verzwaren naar 3 fase de logische stap, want daarmee verdeel je de belasting over drie fasen en kun je veel meer vermogen tegelijk afnemen.

De vuistregel: bij twijfel niet zelf gokken, maar laten meten. Een erkende elektricien kijkt naar je aansluitwaarde, je huidige verbruik en je plannen. Soms blijkt langzaam laden op 1 fase ruim voldoende, soms is 3 fase onvermijdelijk. Verzwaren regel je bij je netbeheerder (in Brabant meestal Enexis) en het kost tijd en geld, dus je wilt vooraf weten of het echt nodig is.

Een laadpaal krijgt altijd een eigen groep in de groepenkast, met een eigen zekering die past bij het laadvermogen. Dat is niet optioneel: het staat zo in NEN 1010, de norm voor veilige elektra. Een eigen groep zorgt dat de laadpaal andere apparaten niet in de weg zit, en dat een storing bij de auto niet je halve huis platlegt.

Belangrijker nog is de aardlekbeveiliging. Een laadpaal kan bij een fout een bijzondere lekstroom veroorzaken: niet alleen gewone wisselstroom (AC), maar ook een gladde gelijkstroomcomponent (DC). Een gewone aardlekschakelaar van 30 mA type A ziet die DC-lekstroom niet altijd en kan daardoor blind worden. Daarom schrijft de norm extra bescherming voor: ofwel een aardlekautomaat type A met ingebouwde DC-foutstroomdetectie (soms EV-type genoemd, met 6 mA DC-detectie), ofwel een aardlekschakelaar type B. Welke van de twee je nodig hebt, hangt af van de laadpaal zelf, want veel moderne palen hebben de 6 mA DC-detectie al aan boord.

Dit is precies waarom een laadpaal geen doe-het-zelfklus is. De verkeerde aardlekbeveiliging ziet er in de kast hetzelfde uit, maar beschermt je niet bij een DC-fout. Een erkende elektricien weet welke combinatie past bij jouw paal en legt het aantoonbaar veilig aan. Zo weet je zeker dat de beveiliging doet wat hij moet doen als het misgaat.

Niet elke laadpaal die je snel wilt laten laden, dwingt je meteen tot een duurdere aansluiting. Vaak kan het slimmer. Met load balancing, ook wel dynamisch laden genoemd, houdt de laadpaal continu in de gaten hoeveel stroom de rest van je huis gebruikt. Zet je de oven en de wasmachine aan, dan zakt de laadpaal even terug; is de rest van het huis rustig, dan laadt hij weer op vol vermogen.

Zo benut je de ruimte binnen je bestaande aansluiting maximaal, zonder dat de hoofdzekering eruit vliegt. Voor veel huishoudens betekent dit dat een verzwaring naar 3 fase helemaal niet nodig is, of in elk geval kan wachten. Dat scheelt de kosten en de wachttijd van een verzwaring bij de netbeheerder, zeker nu er in delen van Noord-Brabant sprake is van netcongestie.

Load balancing vraagt wel om een laadpaal die het ondersteunt en om een meter of sensor die je totale verbruik meet, netjes aangesloten in de meterkast. Een erkende elektricien stelt het in en zorgt dat de instellingen kloppen bij jouw aansluitwaarde. Het is een nuchtere oplossing: eerst kijken of je met slim laden uitkomt, en pas verzwaren als het echt moet.